Emeklilik hayali kuran milyonlarca çalışan için en kritik veri “ilk sigortalı olunan” tarihtir. Çünkü yaş ve prim şartları bu tarihe göre belirlenir. Ancak SGK mevzuatındaki bazı esneklikler, vatandaşlara kelimenin tam anlamıyla “geçmişi değiştirme” imkanı sunuyor. Kanunda belirtilen özel durumları borçlanarak ilk prim ödeme tarihinizi aylar, hatta yıllar öncesine çekebilir ve emeklilik yaşınızı erkene alabilirsiniz.
Sigorta başlangıç tarihini geriye çekmenin en yaygın ve en bilinen yolu askerlik borçlanmasıdır. Ancak burada çok kritik bir detay vardır: Askerlik borçlanmasının başlangıç tarihini geriye çekebilmesi için, askerlik görevinin ilk kez sigortalı olunan tarihten (ilk primin yattığı günden) ÖNCE yapılmış olması şarttır.
Örneğin; ilk SGK (4A) girişiniz 1 Mayıs 2000 tarihinde yapıldıysa, normal şartlarda kademeli yaş tablosuna ve 7000 gün kuralına tabisiniz. Ancak 1998 yılında 18 ay askerlik yaptıysanız, bu 18 aylık süreyi SGK’ya borçlanarak (parasını ödeyerek) satın alabilirsiniz. SGK girişiniz 1 Mayıs 2000’den tam 18 ay geriye (1 Kasım 1998’e) çekilir. Böylece bir anda 8 Eylül 1999 öncesi şartlarına, yani EYT kapsamına dahil olur ve yaş beklemeden (veya yaş şartını ciddi oranda düşürerek) emekli olabilirsiniz.
Eğer askerlik sigorta girişinden sonra yapıldıysa, borçlanma sadece eksik prim gün sayınızı artırır, başlangıç tarihinizi geriye çekmez.
Halk arasında en çok yanlış bilinen konulardan biri de doğum borçlanmasıdır. Normal şartlarda kadın çalışanların yaptığı doğum borçlanmaları sigorta başlangıcını geriye çekmez, sadece 1 çocuk için 720 gün (3 çocuk için 2160 gün) prim kazandırır. Ancak mevzuatta stajyer ve çırakları kurtaran dev bir istisna bulunmaktadır.
Öğrencilik yıllarında staj yapan ve adına sadece “Kısa Vadeli Sigorta Kolları” (sağlık ve iş kazası) primi yatan kadınların bu girişi, emeklilik için başlangıç sayılmaz. Ancak:
Eğer bir kadın staj yaptıktan sonra, fakat uzun vadeli sigortalı (normal işçi) olarak çalışmaya başlamadan önce anne olmuşsa;
Yaptığı bu doğumu borçlanma hakkına sahiptir.
Bu senaryoda yapılan doğum borçlanması, tıpkı askerlik borçlanması gibi ilk işe giriş tarihini borçlanılan gün (en fazla 2 yıl) kadar geriye çeker. Bu da kadın çalışanların emeklilik yaşını anında 1 ila 2 yıl öne almasını sağlar.
Türkiye’de hiç sigortası olmayan veya ilk sigorta girişi geç olan bir gurbetçi, yurt dışında çalıştığı süreleri Türkiye’de borçlanabilir. Eğer vatandaşın Türkiye’deki ilk sigorta başlangıcından önce yurt dışında bir çalışma geçmişi varsa, ödediği borçlanma süresi kadar Türkiye’deki başlangıç tarihi de geriye götürülür.
Not: 2019 yılında yapılan yasa değişikliği ile yurt dışı borçlanmaları artık SSK (4A) statüsünde değil, Bağ-Kur (4B) statüsünde değerlendirilmektedir. Bu nedenle borçlanma hesabı yapılırken 9000 gün şartı göz önünde bulundurulmalıdır.
Çalışma şartları ağır ve yıpratıcı olan meslek gruplarına Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından erken emeklilik kapısı aralanıyor. Halk arasında “Yıpranma Payı”, mevzuatta ise “Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ)” olarak bilinen bu sistem sayesinde, riskli mesleklerde çalışanlar hem fazladan prim günü kazanıyor hem de emeklilik yaşını 3 yıla kadar (bazı durumlarda daha fazla) öne çekebiliyor. Yıpranma […]
