1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun değişikliğiyle, geçmiş yıllara ait prim borcu bulunan SSK ve Emekli Sandığı emeklilerinin aylıklarından yüzde 25’e varan kesintiler resmen uygulanmaya başlandı. Düzenleme, sadece kendi yaşlılık aylığını alanları değil, vefat eden yakınının borcu nedeniyle dul ve yetim maaşı alan hak sahiplerini de doğrudan etkiliyor.
Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) Aralık ayında kabul edilen ve 1 Ocak 2026’da devreye giren torba yasa, 16 milyon emekliyi yakından ilgilendiren yeni bir tahsilat dönemini başlattı. Resmi Gazete’de yayımlanarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na eklenen “Ek Madde 24” uyarınca; emeklilik işlemi onaylanmış olsa dahi geçmişe dönük Genel Sağlık Sigortası (GSS) veya prim borcu sonradan tespit edilen kişilerin maaşlarına SGK tarafından doğrudan müdahale ediliyor. Kurum istatistiklerine göre, sistemde bu durumda olan yaklaşık 1,3 milyon vatandaş bulunuyor. Şubat 2026 maaş ödemelerinde de görülmeye başlanan bu uygulamayla, borç tamamen tahsil edilene kadar aylıkların dörtte birine (yüzde 25) el konuluyor.
Mevzuat değişikliği, sigorta kolları arasında farklı bir uygulama prosedürü yaratıyor. Emeklilik başvurusu sırasında SSK (4A) ve Emekli Sandığı (4C) mensuplarının geçmiş dönem borçları her zaman anlık olarak sisteme yansımayabiliyor ve vatandaşa aylık bağlanabiliyor. Ancak yeni kurulan dijital denetim mekanizmasıyla bu borçlar yıllar sonra fark edildiğinde otomatik tahsilat süreci başlatılıyor.
Kesinti Kapsamı ve Detayları:
GSS Borç Tuzağı: Geçmişte memur veya işçi olarak çalışıp bir süre işsiz kalanların, bu “boşluk” döneminde biriken GSS primleri, emekli olduktan sonra karşılarına borç senedi olarak çıkıyor.
Bağ-Kur (4B) Muafiyeti: Kendi nam ve hesabına çalışan Bağ-Kur sigortalıları bu uygulamadan etkilenmiyor. Mevcut SGK yasalarına göre, 4B kapsamında 1 TL dahi prim borcu olan bir kişiye borcunu sıfırlamadan yaşlılık aylığı bağlanamıyor.
SGK’nın yeni tahsilat stratejisi, sadece borçlu sigortalının kendisini değil, vefatı sonrasında geride kalanları da kapsayacak şekilde genişletildi. Ölüm aylığı bağlanan kişiler, genellikle murisin (vefat edenin) geçmiş finansal borçlarından habersiz oluyor.
Eğer hayatını kaybeden sigortalının geçmiş döneme ait ödenmemiş bir GSS veya prim borcu sonradan tespit edilirse, eşine bağlanan dul aylığından veya çocuklarına bağlanan yetim maaşından da yasa gereği %25 oranında kesinti yapılıyor. Hukuken reddi miras yapmamış hak sahipleri, bu kamu alacağından sorumlu tutulduğu için, ana para ve gecikme zammı tamamen bitene kadar her ay maaşlarında eksilme yaşıyor.
İLGİLİ HABER: 2026 Yılı Dul ve Yetim Maaşı Zam Oranları ve Taban Aylık Tablosu
Sistemin 2026’nın ilk aylarında fiilen işlemeye başlamasıyla birlikte binlerce vatandaş bordrolarında “kesinti” şoku yaşadı. Sosyal Güvenlik Hukuku Uzmanı Av. Sinan Demir, mağduriyet yaşanmaması adına vatandaşlara kritik bir uyarıda bulunuyor.
Demir, hukuki süreci şu sözlerle özetledi:
“Emeklilik dilekçesi verirken sistemde borcunuzun görünmemesi, devlete borcunuz olmadığı anlamına gelmez. SGK’nın geriye dönük tarama algoritması o borcu faiziyle buluyor ve ‘Ek Madde 24’ uyarınca size sormadan maaşınızın dörtte birine bloke koyuyor. Emeklilerin ve özellikle dul/yetim aylığı alanların, e-Devlet sistemine girerek ‘Geçmiş Dönem GSS Borç Sorgulama’ sekmesini düzenli kontrol etmesi, yapılandırma imkanı varsa maaş kesintisi başlamadan bunu taksite bağlaması en güvenli yoldur.”
Editör Notu: Bu içerik, 18 Şubat 2026 tarihi itibarıyla yürürlükte olan güncel SGK mevzuatı baz alınarak hazırlanmıştır.
Çalışma şartları ağır ve yıpratıcı olan meslek gruplarına Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından erken emeklilik kapısı aralanıyor. Halk arasında “Yıpranma Payı”, mevzuatta ise “Fiili Hizmet Süresi Zammı (FHSZ)” olarak bilinen bu sistem sayesinde, riskli mesleklerde çalışanlar hem fazladan prim günü kazanıyor hem de emeklilik yaşını 3 yıla kadar (bazı durumlarda daha fazla) öne çekebiliyor. Yıpranma […]
