SGK mevzuatında, milyonlarca çalışanın merak ettiği “az primle erken emeklilik” hakkı, sağlık durumlarına ve sigorta başlangıç tarihlerine göre iki farklı kategoride değerlendiriliyor. 1800 gün (5 yıl) prim ve 10 yıl sigortalılık süresiyle “Malulen Emeklilik” ile 3600 gün (10 yıl) primle “Kısmi Emeklilik” hakları, özellikle Ekim 2008 sonrası değişen yasalarla yepyeni şartlara bağlandı.
Eğer bir çalışan çalışma hayatı devam ederken ciddi bir hastalık geçirir veya iş kazası yaşarsa, SGK bu kişiye yaş şartı aramaksızın “düzenli aylık” bağlar. Bu sistemin adı Malulen Emekliliktir.
Malulen Emekliliğin Altın Kuralları:
10 Yıl Şartı: Kişinin ilk kez sigortalı olduğu tarih ile malullük başvurusu yaptığı tarih arasında en az 10 yıllık bir sürenin (sigortalılık süresi) geçmiş olması gerekir. (Not: Eğer kişi “başkasının sürekli bakımına muhtaç” derecede ağır engelliyse, 10 yıl şartı aranmaz.)
1800 Gün Şartı: Bu 10 yıllık süre içerisinde en az 1800 gün (5 tam yıl) prim ödenmiş olmalıdır.
%60 Rapor Şartı: SGK’nın sevk edeceği tam teşekküllü bir devlet hastanesinden, çalışma gücünün en az %60’ının kaybedildiğine dair sağlık kurulu raporu alınmalıdır. Bu rahatsızlığın sigorta girişinden sonra ortaya çıkmış olması zorunludur.
Kamuoyunda “10 yılla emeklilik” olarak bilinen diğer bir kavram ise, prim gününü dolduramayan ileri yaştaki vatandaşlara tanınan Kısmi Emeklilik (Yaşlılık Aylığı) hakkıdır. Burada kastedilen 10 yıl, sigortalılık süresi değil, “10 tam yıllık prim ödemesi” yani 3600 gündür.
2008 Öncesi ve Sonrası Uçurumu: Kısmi emeklilikte sigorta giriş tarihi, kaç gün primle emekli olunacağını doğrudan belirler:
8 Eylül 1999 Öncesi Girişliler: 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün (10 yıl) prim ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşına ulaşmak şartıyla düzenli emekli aylığı alabilirler.
1999 – Nisan 2008 Arası Girişliler: Bu dönemde işe girenler için 10 yıl (3600 gün) kuralı geçerliliğini yitirir. Kısmi emeklilik için 4500 gün (12,5 yıl) prim, 25 yıl sigortalılık süresi ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş şartı aranır.
Mayıs 2008 Sonrası Girişliler: 5510 sayılı yasanın yürürlüğe girmesiyle şartlar daha da ağırlaşmıştır. Bu gruptakiler kısmi emeklilik için tam 5400 gün (15 yıl) prim ödemek ve 65 yaşına kadar kademeli yaş haddini beklemek zorundadır.
“1800 gün” veya “3600 gün” ile emekli olmaya hak kazanan vatandaşların alacağı maaş tutarı, primlerin yatırıldığı yıllara göre değişiklik gösterir. Ekim 2008 miladı, Aylık Bağlama Oranlarını (ABO) düşürmüştür.
2000 Öncesi: ABO %70’ler seviyesindeydi. Bu dönemde yatan primler maaşı çok yüksek yansıtır.
2000 – 2008 Arası: ABO %65 seviyelerine çekilmiştir.
Ekim 2008 Sonrası: Aylık bağlama oranı %50 seviyelerine (çalışılan yıla göre bazen daha aşağıya) indirilmiştir.
Bu nedenle, aynı gün sayısına sahip iki malulen emekliden; primlerinin çoğunu 2008 öncesinde yatıran kişi, primlerini 2008 sonrasında yatıran kişiye göre çok daha yüksek bir “düzenli maaş” alır.
Sosyal Güvenlik Uzmanları, az primle emeklilik planı yapan vatandaşlar için 2008 öncesi hakların korunmasının önemine dikkat çekiyor.
Mevcut duruma dair uzman görüşü şu yöndedir:
“Eğer sağlığınız %60 oranında bozulduysa ve 1800 gününüz varsa, 2008 sonrası yasalara takılmadan hemen malulen emeklilik başvurusu yapabilirsiniz. Ancak sağlık sorununuz yoksa ve ‘az primle nasıl emekli olurum’ diyorsanız, sigorta girişinize bakmalısınız. Askerlik borçlanması veya kadınlarda doğum borçlanması yaparak eksik olan 3600 veya 4500 gününüzü tamamlayabilir ve yaş haddinden düzenli maaşa bağlanabilirsiniz.”
Kaynak: HABER MERKEZİ
Akbank, nakit ihtiyacı duyan vatandaşlar için müjdeli haberi paylaştı. Banka, tam 117.000 TL limitli yeni ihtiyaç kredisini resmen duyurdu. Üstelik bu paket, ödeme kolaylığıyla dikkat çekiyor. Müşteriler, çektikleri kredinin taksitlerini 3 ay boyunca erteleme şansı yakalıyor. Başvurular artık çok daha hızlı ilerliyor. Akbank Mobil veya internet şubesi üzerinden saniyeler içinde talep oluşturabiliyorsunuz. Banka, onay sürecini […]
